Κωνσταντίνος Χ. Φασούλας
Ειδικός Γαστρεντερολόγος
Παθήσεις
Έλκος Στομάχου – Δωδεκαδακτύλου
Έλκος Στομάχου – Δωδεκαδακτύλου
Η Πάθηση
Τα έλκη είναι βαθιές πληγές στο τοίχωμα του πεπτικού σωλήνα που εκδηλώνονται με κύριο σύμπτωμα τον πόνο στην άνω κοιλία. Μπορεί να εντοπίζονται στο στομάχι (γαστρικό έλκος) ή στο πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου, το δωδεκαδάκτυλο (δωδεκαδακτυλικό έλκος).
Τα έλκη στομάχου και δωδεκαδακτύλου αποτελούν συνέπεια της διαβρωτικής δράσης του ισχυρού οξέος που παράγει το στομάχι για την πέψη των τροφών. Υπό φυσιολογικές συνθήκες το τοίχωμα του στομάχου προστατεύεται από ένα στρώμα βλέννης που αποτρέπει τη βλαπτική επίδραση του οξέος. Είναι η διαταραχή αυτής της ισορροπίας είτε από υπερβολική παραγωγή γαστρικού οξέος είτε από μειωμένη σύνθεση βλέννης που οδηγεί στη δημιουργία του πεπτικού έλκους.
Τα δύο βασικά αίτια του πεπτικού έλκους είναι η λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και η χρήση ισχυρών αναλγητικών που ονομάζονται Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ).
Το συνηθέστερο σύμπτωμα του πεπτικού έλκους είναι πόνος στην περιοχή του στομάχου, στην άνω κοιλία. Είναι ένας πόνος καυστικού χαρακτήρα που μπορεί να επιδεινώνεται μεταξύ των γευμάτων ή να αφυπνίζει τον ασθενή τη νύχτα. Κάποιες φορές οι ασθενείς αναφέρουν επίσης φουσκώματα, πρόωρο κορεσμό (αίσθημα ότι χόρτασαν με πολύ μικρή ποσότητα φαγητού), συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, ναυτία.
Σε κάποιες περιπτώσεις η πρώτη εκδήλωση του έλκους μπορεί να είναι μια σοβαρή επιπλοκή όπως αιμορραγία ή διάτρηση. Η αιμορραγία οφείλεται στη διάβρωση κάποιου αγγείου του τοιχώματος του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου από το έλκος και εκδηλώνεται συνήθως με κενώσεις μαύρου χρώματος (μέλαινες κενώσεις). Πιο μαζικές αιμορραγίες μπορεί να συνοδεύονται από εμετούς με αίμα (αιματέμεση), πτώση της αρτηριακής πίεσης, λιποθυμία. Η αιμορραγία πεπτικού είναι μια επείγουσα κατάσταση και ο ασθενής θα πρέπει να νοσηλευτεί. Η διάτρηση στομάχου/δωδεκαδακτύλου είναι άλλη μια σοβαρή επιπλοκή που σχετίζεται με το πεπτικό έλκος. Εκδηλώνεται με αιφνίδιο, πολύ δυνατό κοιλιακό πόνο και σημεία έντονου stress του οργανισμού. Αποτελεί επείγουσα χειρουργική κατάσταση.
Έλκος Στομάχου – Δωδεκαδακτύλου
Διάγνωση
Η διάγνωση του ανεπίπλεκτου πεπτικού έλκους γίνεται κατά κανόνα με γαστροσκόπηση στην οποία θα υποβληθούν ασθενείς για τη διερεύνηση πόνου στην άνω κοιλία. Στην ενδοσκόπηση το έλκος φαίνεται σαν μια σκαμμένη περιοχή στο τοίχωμα του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου που συχνά καλύπτεται από ένα κιτρινόφαιου χρώματος στρώμα ινικής. Ενώ τα έλκη δωδεκαδακτύλου είναι κατά κανόνα καλοήθη, τα έλκη που εμφανίζονται στο στομάχι μπορεί να σχετίζονται με καρκίνο. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η επανεκτίμηση με νέες γαστροσκοπήσεις μέχρι να επιβεβαιωθεί η επούλωση του έλκους.
Κατά τη διάρκεια της ενδοσκόπησης, λαμβάνονται βιοψίες στομάχου για να διαπιστωθεί αν το έλκος σχετίζεται με λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Επιπλέον λαμβάνονται βιοψίες από την περίμετρο ελκών στομάχου για τον αποκλεισμό κακοήθειας.
Έλκος Στομάχου – Δωδεκαδακτύλου
Θεραπεία
Η μείωση της παραγωγής οξέος από στομάχι είναι ο κορμός της θεραπείας του πεπτικού έλκους. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούμε φάρμακα που ονομάζονται αναστολείς αντλίας πρωτονίων. Σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, τα έλκη οφείλονται στο ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού οπότε είναι απαραίτητη η εκρίζωση του μικροβίου με συνδυασμό αντιβιοτικών και αναστολέων αντλίας πρωτονίων.
Οι επιπλοκές του πεπτικού έλκους χρειάζονται συχνά επείγουσα αντιμετώπιση. Η αιμορραγία μπορεί να αντιμετωπιστεί ενδοσκοπικά με σκοπό τη διακοπή της αιματικής ροής στο αγγείο που έχει διαβρωθεί από το έλκος. Η διάτρηση αντιμετωπίζεται κατά κανόνα χειρουργικά.
Ειδικός Γαστρεντερολόγος